Testing — End-to-end

NewServer เรียก handler ในหน่วยความจำ (httptest) ไม่มี socket ไม่มีการ serialise จริง ซึ่งเร็วและพอสำหรับเกือบทุกอย่าง

แต่มันพิสูจน์ไม่ได้ว่า process จริงเปิด port ถูก, route ถูกลงทะเบียนใน main, config โหลดผ่าน, หรือ migration รันแล้ว — เพราะไม่เคยมี process ไหนถูกรันเลย

มีสองระดับให้เลือก ทั้งคู่ใช้ assertion ชุดเดิม เปลี่ยนแค่ transport

ระดับที่ 1 — Serve: socket จริง แต่ยังอยู่ใน go test

func TestAPI_overARealSocket(t *testing.T) {
    app := coretest.NewApp(t, coretest.WithAutoMigrate(&models.User{}))

    e := core.NewHTTPServer(app, nil)
    user.NewUserHTTP(e)                  // wiring จริงของ service

    c := coretest.Serve(t, e)

    c.Get("/healthz").RequireStatus(200)
}

Serve bind listener จริงที่ port 0 ให้ OS เลือก port ว่างเอง เทสที่รันขนานกัน จึงไม่ชนกัน แล้วคืน client ที่ชี้ไปที่นั้น server ถูก shutdown อัตโนมัติเมื่อเทสจบ

ก่อนคืน client มันเรียก WaitReady ให้แล้ว จึงมั่นใจได้ว่า request แรกไม่เจอ connection refused

ได้อะไรเพิ่มจาก NewServer

• TCP จริง — connection reuse, keep-alive, timeout ของ client
• serialise จริง — body ถูกเขียนลง socket แล้วอ่านกลับ ไม่ใช่ส่ง struct ต่อกันตรงๆ
• routing จริง — รวมถึงลำดับ route เช่น /users/bulk กับ /users/:id
• การประกอบ wiring — เรียกฟังก์ชันลงทะเบียน route ตัวเดียวกับที่ cmd/ เรียก

ยังคุม database ได้

App อยู่ในมือ จึง seed และ assert ได้เหมือนเดิม:

app := coretest.NewApp(t, coretest.WithAutoMigrate(&models.User{}))
e := core.NewHTTPServer(app, nil)
user.NewUserHTTP(e)
c := coretest.Serve(t, e)

ctx := app.NewContext(t.Context(), core.ModeTest)
repository.New[models.User](ctx).Create(&seed)     // seed ตรงๆ

c.Get("/users").RequireStatus(200)                 // เห็นแถวนั้น

นี่คือข้อได้เปรียบเหนือ e2e เต็มรูปแบบ: ยังจัดสถานะตั้งต้นได้อย่างแม่นยำ

ระดับที่ 2 — NewClientFromEnv: ยิงไปที่ service ที่รันอยู่จริง

func TestBulkCreate_e2e(t *testing.T) {
    c := coretest.NewClientFromEnv(t)          // skip ถ้าไม่ได้ตั้ง E2E_BASE_URL
    c.WaitReady("/healthz", 10*time.Second)

    body := c.Post("/users/bulk", payload).RequireStatus(400).Error()

    assert.Equal(t, "DUPLICATE_IN_REQUEST", body.Fields["users.1.email"].Code)
}

E2E_BASE_URL=http://localhost:3000 go test ./...

ตรงนี้คุยกับ process แยกจริงๆ ผ่านเครือข่าย — binary ที่ compile แล้ว, config ที่มัน โหลดเอง, database ที่มัน migrate เอง

ทำไม skip ไม่ใช่ fail

คนที่รัน go test ./... เฉยๆ โดยไม่ได้เปิด service ควรเห็นสีเขียว ไม่ใช่เจอ error กองหนึ่งที่ไม่เกี่ยวกับสิ่งที่เขาแก้ ส่วน CI เป็นที่ที่ตั้งตัวแปรให้ครอบคลุมจริง

ข้อความ skip บอกด้วยว่าต้องตั้งอะไร:

--- SKIP: TestBulkCreate_e2e (0.00s)
    set E2E_BASE_URL to run this against a running service

ข้อแลกเปลี่ยน: ถ้า CI ลืมตั้งตัวแปร เทสจะถูกข้ามเงียบๆ ให้ตรวจในผล CI ว่าไม่มี SKIP ที่ไม่ควรมี หรือใส่ guard ไว้:

if os.Getenv("CI") != "" && os.Getenv(coretest.EnvBaseURL) == "" {
    t.Fatal("CI ต้องตั้ง E2E_BASE_URL")
}

WaitReady

จำเป็นเมื่อ service ขึ้นพร้อมกับเทส — container ที่ รันแล้ว ไม่ได้แปลว่า listen แล้ว ถ้าไม่รอ request แรกจะเจอ connection refused แล้วอ่านเหมือน service พัง ทั้งที่แค่ยังไม่พร้อม

c.WaitReady("/healthz", 30*time.Second)

poll ทุก 100ms จนกว่าจะตอบ หรือ fail พร้อมบอก error สุดท้ายที่เจอ

header ถาวร

token := login(t)
c := coretest.NewClientFromEnv(t, coretest.WithHeader("Authorization", "Bearer "+token))

c.Get("/me").RequireStatus(200)     // ทุก request มี header นี้

เปลี่ยน transport ทั้งก้อนก็ได้ (timeout ยาวขึ้น, cookie jar, proxy):

c := coretest.NewClientFromEnv(t, coretest.WithHTTPClient(&http.Client{
    Timeout: 2 * time.Minute,
}))

เลือกระดับไหน

	NewServer	Serve	NewClientFromEnv
socket จริง	ไม่	ใช่	ใช่
process แยก	ไม่	ไม่	ใช่
ต้องมี service รันอยู่	ไม่	ไม่	ใช่
seed database ได้	ใช่	ใช่	ไม่ (ต้องผ่าน API)
ความเร็ว	เร็วที่สุด	เร็ว	ช้าสุด
จับอะไรได้เพิ่ม	handler	serialise, routing, wiring	main, config, migration, deploy

เขียนส่วนใหญ่ที่ NewServer ใช้ Serve เมื่ออยากพิสูจน์ว่าทุกชิ้นประกอบติดกัน และเก็บ NewClientFromEnv ไว้เป็น smoke test จำนวนน้อยๆ

เหตุผลที่ไม่ควรมี e2e เยอะ: มันช้า, ต้องพึ่งของภายนอก, และเวลา fail มันบอกแค่ว่า "พัง" ไม่ได้บอกว่าพังตรงไหน ส่วนเทสระดับ service ที่ fail ชี้ไปที่ฟังก์ชันเดียวได้เลย

e2e ที่คุ้มค่าคือพวกที่ตอบคำถามว่า "ของที่ deploy ไปแล้วยังใช้ได้ไหม" — health check, เส้นทางหลักหนึ่งเส้น, การ login สักครั้ง ไม่ใช่การไล่เทส validation ทุกกรณีซ้ำอีกรอบ

รันคู่กับ docker compose

make start                                   # service + database ขึ้น
E2E_BASE_URL=http://localhost:3000 go test ./...

ใน CI ให้ service เป็น job ที่รันคู่กัน แล้วชี้ E2E_BASE_URL ไปที่ alias ของมัน WaitReady จัดการเรื่องจังหวะให้เอง